15 Αύγουστος 2014, 11:04 - Τελευταία Ενημέρωση: 2 Αύγουστος 2017, 14:40

Η Παναγία της προσφυγιάς

  • Η Παναγία της προσφυγιάς
    (Φωτ.: Βασίλης Καρυοφυλλίδης)

Δεμένοι με την παράδοση και τη θρησκεία, Πόντιοι και Μικρασιάτες θεώρησαν αυτονόητο όταν τους ξερίζωσαν από τον τόπο τους να πάρουν μαζί τους τις εικόνες της Θεομήτορος και να τις φέρουν στην Ελλάδα. Πολλές φορές μάλιστα έπεσαν στη φωτιά για να σώσουν μόνο τη μητέρα του Χριστού, παρηγορήτρα και προστάτιδα. Αν και οι περισσότεροι γνωρίζουμε την ιερή εικόνα της Παναγίας της Αθηνιώτισσας που από τη Μονή Παναγίας Σουμελά επανενθρονίστηκε  στη Νέα Παναγία Σουμελά, στο Βέρμιο της Βέροιας, δεκάδες είναι οι εικόνες που από τα αιματοβαμμένα χώματα ήρθαν φωλιασμένες στην αγκαλιά των προσφύγων στη μητέρα πατρίδα. 

Παναγία Γουμερά
Πόντιοι πρόσφυγες από την περιοχή της Παναγίας Γουμερά μετέφεραν από την ομώνυμη μονή στον Πόντο την εικόνα της Θεοτόκου, ένα παλιό ευαγγέλιο και κάποια ιερά κειμήλια. Το 1971 μέλη του συλλόγου «Παναγία Γουμερά» έχτισαν τη μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου, κοντά στη Μακρυνίτσα Σερρών. 

Παναγία Φανερωμένη, ή Παναγία η Μηχανιώτισσα
Την εικόνα έφεραν στη Νέα Μηχανιώνα  Θεσσαλονίκης οι Μηχανιώτες της Χερσονήσου της Κυζίκου μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Η εικόνα θεωρούνταν θαυματουργή μια και ήταν «εν ταις θλίψεσι βοηθός» και «εν τοις κινδύνοις ρύστις και προστάτις εν τοις πειρατηρίοις». 

Παναγία η Φανερωμένη Νέας Αρτάκης
Ο ναός χτίστηκε το 1951 από πρόσφυγες της Αρτάκης στη Μικρά Ασία. Λέγεται ότι η εικόνα ανακαλύφθηκε τον 12ο αιώνα μ.Χ. μέσα σε θάμνους, κοντά στο ναό της θεάς Κυβέλης στην Κύζικο. Κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή οι πρόσφυγες την πήραν μαζί τους, και περνώντας από την Κωνσταντινούπολη κληρικοί του Οικουμενικού Πατριαρχείου την παρέλαβαν και την τοποθέτησαν στον πατριαρχικό ναό του Αγίου Γεωργίου, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα. Ωστόσο σχεδόν 30 χρόνια μετά, στη Νέα Αρτάκη της Εύβοιας, όπου είχαν μεταφερθεί οι Αρτακιανοί, οκτώ κορίτσια 10-12 ετών είπαν ότι είδαν μια γυναίκα μαυροφορεμένη, γονατιστή και σε στάση προσευχής, με φωτοστέφανο. Οι γονείς που πήγαν στο σημείο δεν είδαν τη γυναίκα, αλλά υπήρχε το σημάδι από τα γόνατά της. Τα κοριτσάκια, στη συνέχεια, είπαν πως η γυναίκα ήταν η Παναγία, η οποία ήρθε στον ύπνο τους και ζήτησε να χτιστεί ναός στο σημείο της εμφανίσεως της. Κι έτσι έγινε.

Παναγία η Σκουπιώτισσα
Βρίσκεται στο ναό της Θεοτόκου και του Αγίου Νικολάου, στο παραθαλάσσιο χωριό Νέα Ρόδα, στη χερσόνησο του Άθω. Την μετέφεραν εκεί οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού που ήταν πρόσφυγες από τα Σκοπιά στο νησί Αλώνη, στη θάλασσα του Μαρμαρά. 

Παναγία η Γρηγορούσα
Βρίσκεται στο ναό των Ταξιαρχών, μεταξύ των αρχαιολογικών χώρων της Βιβλιοθήκης του Αδριανού και της Ρωμαϊκής Αγοράς στην Αθήνα. Η εικόνα μεταφέρθηκε στο ναό το 1945, και τρία χρόνια αργότερα, το 1948, αναγνωρίστηκε ως προσκύνημα.

Γοργοεπήκοος, Μάνδρα Αττικής
Την είχε αγιογραφήσει μαζί με άλλες εικόνες μοναχός από το Άγιον Όρος, γύρω στα 1800. Στη συνέχεια την αγόρασε οικογένεια από τη Σμύρνη και λόγω θαυμάτων που είχαν δει όσο καιρό την είχαν, φρόντισαν να την πάρουν φεύγοντας κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή και πηγαίνοντας στη Μυτιλήνη. Η εικόνα γλίτωσε από πυρκαγιά ανήμερα στις 8 Σεπτεμβρίου που γιορταζόταν η χάρη της.

Οι φλόγες έκαψαν τα πάντα στο δωμάτιο όπου βρισκόταν η εικόνα, εκτός από την ίδια. 

Παναγία Φανερωμένη Νέας Ηρακλείτσας
Την βρήκαν τρεις μοναχές το 1700 μ.Χ. στην παλαιά Ηρακλείτσα της Ανατολικής Θράκης κρυμμένη σε κρύπτη μέσα σε έναν πύργο. Μπροστά από το εικόνισμα έκαιγε αναμμένο καντήλι που έσβησε μόλις το μετακίνησαν οι μοναχές. Εκτιμάται ότι κάποιος εντοίχισε την εικόνα για να την διαφυλάξει την εποχή των Εικονομαχιών. Αρχικά στο σημείο χτίστηκε ναός, ωστόσο οι Τούρκοι τον μετέτρεψαν σε στάβλο. Μετά το 1922 η εικόνα μεταφέρθηκε στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους. Δέκα χρόνια αργότερα, και μετά από πολλές προσπάθειες, η μονή την επέστρεψε στους κατοίκους της Ηρακλείτσας.

Θεοτόκος η Οδηγήτρια, ή Παναγία η Βουρλιώτισσα
Μεταφέρθηκε το 1927, άγνωστο πώς, από τα Βουρλά της Μικράς Ασίας σε ιερό ναό της προσφυγικής Νέας Φιλαδέλφειας και γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή του Οκτωβρίου. Η εικόνα, που λέγεται ότι είχε ζωγραφιστεί από τον Άγιο Λουκά, βρέθηκε από βοσκό σε έρημη περιοχή. Αρχικά χτίστηκε μια μικρή εκκλησία για τη φύλαξη του μικρού εικονίσματος, ενώ το 1689 ανεγέρθηκε ναός. Η εικόνα θεωρούνταν θαυματουργή ακόμα και από τους Τούρκους.

Παναγία η Περαμιώτισσα
Η εικόνα εντοπίστηκε το 1919 κοντά στο λιμάνι της Νέας Περάμου. Λέγεται ότι στρατιώτης που επρόκειτο να συμμετέχει σε εκστρατεία στα παράλια της Μικράς Ασίας ονειρεύτηκε την εικόνα της Παναγίας. Έτσι την επομένη έσκαψε και τη βρήκε. Το 1923 οι πρόσφυγες από την παλαιά Πέραμο που έφθασαν στην Καβάλα έχτισαν έναν μικρό ναό για να φυλάξουν την εικόνα. Είκοσι δύο χρόνια μετά χτίστηκε το παρεκκλήσι που υπάρχει σήμερα. Όμως το 1977 άγνωστοι έκλεψαν την εικόνα μαζί με τάματα και αφιερώματα. Σύμφωνα με άλλη ιστορία, η εικόνα φυλάσσεται στο Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης και εδώ στην Ελλάδα υπάρχει το πιστό αντίγραφο που ζωγράφισε το 1938 ο ιερέας Δημοσθένης Θεοδωρίδης.