14 Αύγουστος 2020, 23:21 - Τελευταία Ενημέρωση: 14 Αύγουστος 2020, 22:56

Έφερε ο Κολόμβος τη σύφιλη στην Ευρώπη από την Αμερική;

  • Έφερε ο Κολόμβος τη σύφιλη στην Ευρώπη από την Αμερική;
    (Φωτ.: commons.wikimedia.org)

Δεν ισχύει πιθανότατα η επικρατούσα μέχρι σήμερα πεποίθηση ότι ο Χριστόφορος Κολόμβος και οι ναυτικοί του έφεραν το 1493 για πρώτη φορά τη σύφιλη στην Ευρώπη από την Αμερική.

Η σεξουαλικά μεταδιδόμενη νόσος φαίνεται πως κυκλοφορούσε ήδη στην Ευρώπη επί τουλάχιστον δεκάδες χρόνια πριν από επιστρέψει ο Κολόμβος από το ιστορικό ταξίδι του, σύμφωνα με νέα ευρωπαϊκή επιστημονική μελέτη.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την καθηγήτρια παλαιογενετικής Βερένα Σίνεμαν του Ινστιτούτου Εξελικτικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό βιολογίας Current Biology, βρήκαν ίχνη του βακτηρίου (Treponema pallidum) που προκαλεί τη σύφιλη, σε εννέα ανθρώπινους σκελετούς σε πέντε αρχαιολογικές τοποθεσίες σε Φινλανδία, Εσθονία και Ολλανδία.

Η ανάλυση του DNA από τους μεσαιωνικούς παθογόνους μικροοργανισμούς δείχνει ότι οι άνθρωποι αυτοί είχαν κολλήσει σύφιλη μεταξύ των αρχών του 15ου αιώνα (προτού ο Κολόμβος γυρίσει από την Αμερική) και του 18ου αιώνα. Οι ερευνητές έκαναν σκόνη δείγματα οστών από τους σκελετούς και στη συνέχεια αναζήτησαν ίχνη παλαιού DNA του βακτηρίου της σύφιλης. «Μέχρι πριν από πέντε χρόνια, όλοι πίστευαν ότι κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο να γίνει», δήλωσε στο Science o Γερμανός αρχαιογενετιστής Γιοχάνες Κράουζε, επικεφαλής του Ινστιτούτου Max Planck για την Επιστήμη της Ανθρώπινης Ιστορίας στη Λειψία.

Οι επιστήμονες κατόρθωσαν να βρουν ίχνη αρχαίου DNA του βακτηρίου και να το συγκρίνουν με το DNA σύγχρονου στελέχους του Treponema pallidum, χρησιμοποιώντας μια τεχνική μοριακού «ρολογιού» που καταγράφει τις διαχρονικές αλλαγές στα γονίδια, κάτι που επιτρέπει τη χρονολόγηση του γενετικού υλικού. Μεταξύ άλλων, βρήκαν ότι στη μεσαιωνική Ευρώπη κυκλοφορούσαν στελέχη του βακτηρίου της σύφιλης που σήμερα έχουν πια εξαφανιστεί, κάτι που ενισχύει τη θεωρία ότι η νόσος προϋπήρχε στην Ευρώπη πριν γυρίσει ο Κολόμβος από την Αμερική.

Η καταγωγή της σύφιλης, η οποία «θέριζε» στην Ευρώπη τους προηγούμενους αιώνες, παραμένει αβέβαιη.

Η νέα γενετική ανάλυση δείχνει ότι ο βακτηριακός πρόγονος όλων των σύγχρονων συγγενικών ειδών του βακτηρίου Treponema pallidum εξελίχθηκε πριν από τουλάχιστον 2.500 χρόνια. Είναι πάντως πιθανό ότι ακόμη και αν η σύφιλη κατάγεται από την Αμερική, αναπτύχθηκε περαιτέρω στον Παλαιό Κόσμο.

Στο τέλος του 15ου αιώνα (1495) μια νέα τρομερή επιδημία εμφανίστηκε και σάρωσε την Ευρώπη, σκοτώνοντας έως πέντε εκατομμύρια ανθρώπους. «Φαίνεται πως το πρώτο γνωστό ξέσπασμα σύφιλης στην Ευρώπη δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στα ταξίδια του Κολόμβου στην Αμερική», σύμφωνα με τη δρ Σίνεμαν, η οποία προειδοποίησε ότι η σύφιλη «δεν είναι πρόβλημα μόνο του παρελθόντος».

Άλλοι επιστήμονες πάντως, όπως η βιοαρχαιολόγος Μόλι Ζάκερμαν του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μισισίπι και ο εξελικτικός επιδημιολόγος Έντουαρντ Χολμς του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, εξέφρασαν αμφιβολίες για το κατά πόσο είναι ορθή η χρονολόγηση της πιθανής παρουσίας της σύφιλης ήδη από τις αρχές του 15ου αιώνα. Ο Κράουζε παραδέχθηκε ότι χρειάζεται ανάλυση DNA από περισσότερους σκελετούς, ώστε να επιβεβαιωθεί η προκολομβιανή ύπαρξη σύφιλης στην Ευρώπη.

Παρόλο που σήμερα η σύφιλη έχει σχεδόν ξεχαστεί, χάρη και στην ύπαρξη σύγχρονων θεραπειών, στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, εξαπλώνεται με ανησυχητικό ρυθμό. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχουν κολλήσει περισσότεροι από δέκα εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο.

  • Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Παύλος Δρακόπουλος.