27 Ιούλιος 2020, 00:01 - Τελευταία Ενημέρωση: 26 Ιούλιος 2020, 22:21

Jeanne Baret: Σαν σήμερα, το 1740, γεννήθηκε η πρώτη γυναίκα θαλασσοπόρος

  • Jeanne Baret: Σαν σήμερα, το 1740, γεννήθηκε η πρώτη γυναίκα θαλασσοπόρος
    Υποθετικό πορτρέτο της Ζανέ Μπαρέ με ναυτική στολή, που χρονολογείται στο 1817, δέκα χρόνια μετά το θάνατό της (πηγή: Wikipedia)

Το ημερολόγιο έγραφε 27 Ιουλίου 1740 όταν σε ένα χωριό της Βουργουνδίας γεννήθηκε η Jeanne Baret (Ζανέ Μπαρέ), παιδί μιας φτωχής οικογένειας, αλλά με… άστρο, καθώς η Ιστορία έγραψε γι’ αυτή ότι είναι η πρώτη γυναίκα θαλασσοπόρος, αφού κατάφερε να κάνει τον περίπλου της Γης.

Από νεαρή ηλικία άρχισε να ασχολείται με τα βότανα και να μαθαίνει τις θεραπευτικές τους ιδιότητες.

Στα 20 γνωρίστηκε με τον βοτανολόγο Φιλίπ ντε Κομερσόν, ο οποίος την πήρε κοντά του ως οικονόμο και ως βοηθό. Όταν πέθανε η γυναίκα του, την παντρεύτηκε και φημολογείται ότι μαζί έκαναν και ένα παιδί.

Η ναυτική περιπέτεια της Ζανέ Μπαρέ ξεκίνησε το 1766 μόλις ο σύζυγός της ανέλαβε επικεφαλής μιας αποστολής βοτανολόγων με εντολή της γαλλικής κυβέρνησης. Η ομάδα θα έπρεπε να κάνει το γύρο του κόσμου για να ανακαλύψει νέα βότανα. Ο Φιλίπ ντε Κομερσόν, που χρειαζόταν κοντά τη σύζυγό του και ως βοηθό και επειδή η υγεία του ήταν επιβαρυμένη, συμφώνησε να μεταμφιεστεί σε άνδρα με το όνομα Ζαν και να ανέβει μαζί του στο πλοίο «Ετουάλ» – τον 18ο αιώνα η συμμετοχή των γυναικών σε ναυτικές αποστολές απαγορευόταν αυστηρά.

Το «Ετουάλ» αναχώρησε από το λιμάνι της Βρέστης για να ενσωματωθεί στην αποστολή που πραγματοποίησε τον πρώτο γαλλικό περίπλου της Γης στην ιστορία. Επικεφαλής ήταν ο Γάλλος θαλασσοπόρος Λουί Αντουάν ντε Μπουγκενβίλ.

Το σχέδιο του ζευγαριού πήγαινε κατ’ ευχήν, καθώς ο πλοίαρχος Φρανσουά Σεσνάρ ντε λα Ζιροντέ είχε παραχωρήσει στον βοτανολόγο την καμπίνα του που ήταν πιο μεγάλη και με δικό της χώρο για φαγητό· αυτό επέτρεπε την απομόνωση της Ζανέ Μπαρέ από το υπόλοιπο πλήρωμα, όσο δεν εξερευνούσε τις νέες περιοχές.


Καλλιτεχνική απεικόνιση της άφιξης του Λουί Αντουάν ντε Μπουγκενβίλ στην Ταϊτή (πηγή: Wikimedia commons)

Το ότι ήταν γυναίκα αποκαλύφθηκε στην Ταϊτή (Γαλλική Πολυνησία). Καθώς το ζευγάρι έψαχνε άγνωστα βότανα, οι ιθαγενείς παρατήρησαν ότι δεν επρόκειτο για δύο άνδρες, αλλά για έναν άνδρα και μία μεταμφιεσμένη γυναίκα. Την πληροφορία αυτή ίσως να μην την είχε μάθει ποτέ ο πλοίαρχος του «Ετουάλ» εάν δεν έπαιρνε μαζί του τον Ταϊτινό Αουτορού, τον οποίο ήθελε να παρουσιάσει στον Λουδοβίκο και στην υψηλή κοινωνία του Παρισίου ως χαρακτηριστικό δείγμα των αυτοχθόνων του νησιού.

Αντίθετα με ό,τι θα περίμενε κανείς, ο επικεφαλής της αποστολής Λουί Αντουάν ντε Μπουγκενβίλ δεν τιμώρησε τη Ζανέ Μπαρέ, αλλά λέγεται ότι της έδωσε και συγχαρητήρια για το θάρρος της. Ο σύζυγός της για να τον ευχαριστήσει ονόμασε προς τιμήν του ένα φυτό που ανακάλυψε στη Βραζιλία, τη γνωστή μας βουκαμβίλια.


Το ταξίδι του Λουί Αντουάν ντε Μπουγκενβίλ από το 1766 έως το 1769 (πηγή: Wikimedia)

Το ταξίδι της Ζανέ Μπαρέ ολοκληρώθηκε στον Μαυρίκιο – όταν η αποστολή έφτασε εκεί ο σύζυγός της ήταν ήδη βαριά άρρωστος. Το ζευγάρι πείστηκε να μείνει στο νησί όπου ήταν εγγυημένη η φροντίδα από τον κυβερνήτη που ήταν φίλος του Λουί Αντουάν ντε Μπουγκενβίλ, ο οποίος με αυτόν τον τρόπο «απαλλάχτηκε» διακριτικά από τη γυναικεία παρουσία.

Ο Φιλίπ ντε Κομερσόν πέθανε πέντε χρόνια μετά, το 1773, αφήνοντας τη χήρα του χωρίς χρήματα να επιστρέψει στη Γαλλία – ο «προστάτης» τους είχε αντικατασταθεί έναν χρόνο νωρίτερα. Έτσι, η Ζανέ Μπαρέ παρέμεινε στο νησί και άνοιξε καμπαρέ. Έναν χρόνο μετά, το 1774, παντρεύτηκε έναν Γάλλο αξιωματικό και επέστρεψε μαζί του στη χώρα τους, έχοντας γίνει η πρώτη γυναίκα που έκανε το γύρο της Γης.

Πίσω στη Γαλλία συνέχισε να ασχολείται με τη βοτανολογία και ξεκίνησε να καλλιεργεί τις φυτείες του Φιλίπ ντε Κομερσόν. Οι θετικές αναφορές του Λουί Αντουάν ντε Μπουγκενβίλ έπεισαν το γαλλικό Ναυτικό να της δώσει τιμητική σύνταξη.

Η Jeanne Baret (Ζανέ Μπαρέ) πέθανε στις 5 Αυγούστου 1807 σε ηλικία 67 ετών.