29 Δεκέμβριος 2019, 18:28 - Τελευταία Ενημέρωση: 29 Δεκέμβριος 2019, 18:49

Ο Θάνος Μικρούτσικος με τα δικά του λόγια

  • Ο Θάνος Μικρούτσικος με τα δικά του λόγια
    Ο Θάνος Μικρούτσικος, στο γραφείο του στο Μετς, στη συνέντευξη που έδωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ (φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Αλέξανδρος Μπελτές)

Θλίψη και συγκίνηση προκαλεί στο πανελλήνιο η μεγάλη απώλεια του Θάνου Μικρούτσικου, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή το βράδυ του Σαββάτου μετά από πολύμηνη μάχημε τον καρκίνο. Τα τραγούδια του σπουδαίου συνθέτη –στον οποίο αναμένεται να πει το «ύστατο χαίρε» πλήθος κόσμου το μεσημέρι της Δευτέρας στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών– μεγάλωσαν γενιές και γενιές.

Το μουσικό έργο του σημάδεψε έντονες στιγμές της ζωής χιλιάδων ανθρώπων που βρέθηκαν σε συγκεντρώσεις, σε συναυλίες, σε εκδηλώσεις, σε φιλοσοφικές συζητήσεις.

Τον Μάρτιο του 2018 ο μεγάλος δημιουργός είχε δώσει μια εξαιρετική συνέντευξη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Εκεί είχε «εξηγήσει» πώς η ανάγκη γίνεται Ιστορία, είχε μιλήσει για όλα εκείνα που διαμόρφωσαν τη μουσική του δημιουργία, είχε αναφερθεί σε πράγματα που τον «έκαιγαν». «Το χαρακτηριστικό μου, για το οποίο χαίρομαι πάρα πολύ, είναι ότι τα έργα μου αντανακλούν τη δραματική συγκυρία της εποχής», είχε τονίσει στη συνέντευξή του με αφορμή τις τρεις συναυλίες για τα 100 χρόνια από την ίδρυση του ΚΚΕ.

Κάνουμε λοιπόν ένα μικρό flash back σε «δυνατά» κομμάτια από τη συνέντευξη που είχε δώσει τότε:

  • «Με τη μουσική ήλθα σε επαφή από τεσσάρων χρόνων, λόγω οικογενειακού περιβάλλοντος, λόγω του ότι η θεία, Ηλέκτρα Παπαμικροπούλου, ήταν καθηγήτρια πιάνου και η αδελφή της, Αντιγόνη Παπαμικροπούλου, ήταν η πρώτη εγγεγραμμένη Ελληνίδα συνθέτης και από εκεί και πέρα ξεκίνησα πιάνο, τεσσάρων-πέντε χρόνων και ήμουν προ του πτυχίου στα έντεκα-δώδεκα. Συνεπώς, αληθεύει ότι όλη μου η ζωή ήταν η μουσική.
  • «Τι ήταν αυτό που τη διαμόρφωσε; Νομίζω ότι ήταν τέσσερις παράγοντες: Ο πρώτος είναι ότι μπήκα με τα μπούνια στην κλασσική μουσική, δηλαδή Μπαχ, Μπετόβεν, Χάυδν, Μότσαρτ, Ντεμπισί, από τεσσάρων χρόνων και είχα αρχίσει να τους περιέχω μέχρι τα δώδεκά μου. Δηλαδή, έδινα συναυλίες στο πλαίσιο του ωδείου, αλλά και λίγο παραπέρα, με έργα που συμπεριλαμβάνονται και σε προγράμματα επαγγελματικών συναυλιών, σονάτες του Μπετόβεν κλπ. Επίσης, το δεύτερο, είχε αρχίσει να υπάρχει η έννοια του αυτοσχεδιασμού, γιατί στα επτά-οκτώ, θυμάμαι, κλεινόμουν στο σαλόνι του σπιτιού, ξεκίναγα με μια σονάτα του Μπετόβεν και μετά έφευγα προς άλλες κατευθύνσεις, αυτοσχεδιάζοντας για ώρες και αυτό το στοιχείο είναι ένα στοιχείο της προσωπικότητάς μου και τώρα.

»Το τρίτο είναι ότι ζούσα σε ένα περιβάλλον πολύ προοδευτικό για την εποχή, αστικό και ταυτοχρόνως αριστερό.

»Ήταν αστική οικογένεια, ο πατέρας μου λίγο πριν τον πόλεμο είχε τελειώσει το Πανεπιστήμιο και κατέβηκε με εντελώς αριστερές απόψεις, ήταν το “μαύρο πρόβατο” της ευρύτερης οικογένειας και από αυτόν κέρδισα πράγματα πολλά και ως προς αυτό καθεαυτό το πολιτικό θέμα, το ιδεολογικό, αλλά ταυτόχρονα μου έμαθε ποίηση, μου έμαθε να μου αρέσει η ποίηση. Ταυτόχρονα, όμως, δεν ήμουν το παιδί-φυτό με τα γυαλάκια, με την έννοια ότι ήμουν πολύ καλός μαθητής, αλλά ήμουν και αθλητικός τύπος, πήγαινα σε πάρτι της εποχής, μιλάω για δώδεκα, δεκατριών, δεκατεσσάρων χρόνων, ήμουν ανοιχτό παιδί στην κοινωνία και έτσι ήλθα σε επαφή με το τραγούδι. Το τραγούδι, δηλαδή, τότε του Χατζηδάκι, του Θεοδωράκη, αλλά και το ελαφρό τραγούδι της εποχής, γιατί, ναι μεν ιδεολογικά το ελαφρό τραγούδι της εποχής ήταν προβληματικό, αλλά οι συνθέτες που το έγραφαν ήταν μάστορες, δεν είναι όπως σήμερα, τυποποιημένοι. Και το τέταρτο ήταν όταν μπήκα στο Πανεπιστήμιο και ξεκίνησα μαθήματα θεωρίας της Μουσικής, εννοώ δηλαδή φούγκα, αντίστιξη και κυρίως μουσική του 20ού αιώνα, τη σύγχρονη μουσική και μπήκε και το στοιχεία του πειραματισμού στη ζωή μου. Άρα, αυτά τα τέσσερα στοιχεία διαμόρφωσαν τη μουσική μου προσωπικότητα».

  • «Αυτό που πολύ σωστά είπατε, έχω πει εγώ και το επαναλάβατε, ότι “γράφω γι’ αυτό που με καίει” είναι η παραίνεση του δασκάλου μου Γιάννη Ρίτσου, τον οποίο συναντούσα πολύ συχνά μεταξύ ’72-’73 και ’76, δηλαδή στα τελευταία δύο χρόνια της δικτατορίας και στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, είχα μια επαφή εβδομαδιαία μαζί του, γι' αυτό τον θεωρώ δάσκαλό μου γιατί εκτός όλων των άλλων, μου είπε ότι “πρέπει να γράφεις γι’ αυτό που σε καίει. Αλλά πρόσεχε”, μου έλεγε. “Το θέμα δεν είναι αυτό και το θέμα δεν κάνει το έργο. Το έργο το κάνει ο τρόπος που το φτιάχνεις, δηλαδή το περιεχόμενο εμφανίζεται μέσα από τη φόρμα και η φόρμα σου πρέπει να σέβεται μεν αυτό που της παραδόθηκε, αλλά να είναι σύγχρονη και να περιέχει σπέρματα του μέλλοντος”».

  • «Ο Καββαδίας όμως ήταν ένα ταξίδι, ένα ταξίδι στο άπειρο. Κι ο Καββαδίας, με προσδιόρισε σε πολύ μεγάλο βαθμό και με καθόρισε. Αυτό ήταν άλλη κατεύθυνση, όπως επίσης και κάποια ερωτικά μου κομμάτια για τα οποία, όμως, θέλω να πω ότι δεν είναι αποκομμένα από την εποχή που γράφονται και επομένως το χαρακτηριστικό μου, για το οποίο χαίρομαι πάρα πολύ εκ των υστέρων, είναι ότι αντανακλούν τη δραματική συγκυρία της εποχής. Δηλαδή το “Θέατρο Σκιών” που λέει η Αλεξίου είναι η δραματική συγκυρία της εποχής και ευτυχώς που μελοποίησα ποιητές ή συνεργάστηκα με στιχουργούς που ήταν πολύ μεγάλα πρόσωπα στο τραγούδι: Και ο Αλκαίος, και ο Ελευθερίου και ο Τριπολίτης και η Νικολακοπούλου και τελευταίος, με την έννοια πιο νέος, ο Οδυσσέας Ιωάννου».