21 Μάιος 2019, 18:02 - Τελευταία Ενημέρωση: 21 Μάιος 2019, 17:57

Θεσσαλονίκη: Ενάμιση αιώνα... δήμαρχοι

  • Θεσσαλονίκη: Ενάμιση αιώνα... δήμαρχοι
    (Φωτ. από την έκδοση «Ενθύμιον Θεσσαλονίκης»)

Ακριβώς 150 χρόνια μετά την εγκατάσταση στη Θεσσαλονίκη της πρώτης (από γενέσεως της πόλης) δημοτικής Αρχής, η Θεσσαλονίκη καλείται να εκλέξει την ερχόμενη Κυριακή τον 61ο δήμαρχο της. «Πρωτιές» αλλά και… επαναλήψεις «αυτο»- και «ετερο»-διοικητικής τρέλας έχει να επιδείξει η Θεσσαλονίκη από την εγκαθίδρυση στην πόλη του πρώτου (διορισμένου από την οθωμανική διοίκηση) δημάρχου (το 1869) μέχρι σήμερα.

Η πρώτη δημοτική Αρχή εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη μόλις το 1869 – λιγότερο από πενήντα χρόνια πριν από την ένταξή της στον ελληνικό ιστό και περισσότερα από 300 χρόνια μετά την οθωμανική της διοίκηση.

Είναι η εποχή κατά την οποία η Οθωμανική Αυτοκρατορία επιδιδόταν σε σειρά εκσυγχρονιστικών μεταρρυθμίσεων, με στόχο την μετατροπή της από θεοκρατικό σε κράτος «Δυτικού τύπου».

Πρώτος δήμαρχος της πόλης διορίστηκε ο Σουλεϊμάν Σουντί μπέης
Το πρώτο δημοτικό συμβούλιο απαρτίστηκε «αποκλειστικά από μουσουλμάνους κατοίκους άνω των 25 ετών, ιδιοκτήτες ακινήτων χωρίς φορολογικές εκκρεμότητες». Πρωταρχικό καθήκον της δημοτικής Αρχής ήταν η σύσταση της υπηρεσίας καθαριότητας της πόλης, η οποία ανατέθηκε σε καταδίκους των φυλακών υπό επίβλεψη. Η απουσία, όμως, βασικών υποδομών διοίκησης, καθαριότητας, εκπαίδευσης και πυρόσβεσης κατέστησε δύσκολη έως αδύνατη την αντιμετώπιση των προβλημάτων της πόλης, και η λειτουργία της δημαρχίας κρίθηκε μάλλον υποτυπώδης και αναποτελεσματική.


Οσμάν Σαΐτ (φωτ.: Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης)

Ακολούθησαν για την επόμενη πενταετία οι δημαρχίες των: Αγκιάχ εφέντη (1870-71), Αχμέτ Ρεούφ εφέντη (1871-72) και Μεχμέτ (1874). Από το 1870 αρχίζουν τα πρώτα κατασκευαστικά έργα (προκυμαία, αποθήκες και τελωνείο κοντά στο λιμάνι, το πρώτο νοσοκομείο και το λαζαρέτο εκτός των τειχών, δίκτυο απορροής ομβρίων υδάτων).

Το 1874-1875 αναφέρεται ως δήμαρχος ο Φαΐκ μπέης, με σημαντικά έργα στο ενεργητικό του, όπως η διάνοιξη και κατασκευή της οδού Σαμπρή Μπέη (σημερινή Βενιζέλου) και Μιχδάτ Πασά (Αγ. Δημητρίου), η προμήθεια αντλιών για πυρκαγιές κ.ά., αλλά η καθαριότητα δεν φαίνεται να επιλύεται παρά τις προσπάθειες.

Ακολουθούν οι δημαρχίες των: Μεχμέτ Τεφήκ Πασά (1876-77), Αρίφ Μπέη 1878-1879 (αυτός που απήχθη και αιχμαλωτίστηκε από ληστές στα κτήματά του στο Βελεστίνο, απ' όπου δραπέτευσε δυο βδομάδες αργότερα), Σουκρή Μπέη, ο οποίος, όμως, το 1881 με διαταγή του Βαλή Γκαλίμπ πασά παύθηκε και διορίστηκε προσωρινά ξανά ο Φαΐκ μπέης, Αλή Ορφή εφέντης, που παραιτήθηκε έναν χρόνο αργότερα, και οι: Αλή Εφέντης Μουσά Ζαδέ, Αλή εφέντης, (1884), Αρίφ μπέης (1885), Ιμβραήμ μπέης (1886-1892) και Νεμλί Ζαδέ Χαμδή μπέης (1893-1895).

Ο πρώτος αιώνας της ελληνικής Θεσσαλονίκης, που «άνοιξε» με τον ντονμέ έμπορο, τέκτονα Οσμάν Σαΐτ, «έκλεισε» με τον Γιάννη Μπουτάρη, ο οποίος απεσύρθη προ τριμήνου από την επαναδιεκδίκηση της δημαρχίας.

Στα 100 και πλέον χρόνια ζωής του Δήμου Θεσσαλονίκης, η ιστορία επαναλήφθηκε συχνά ως τραγωδία και ενίοτε ως φάρσα.

Εκλεγέντες, διορισθέντες (την περίοδο της δικτατορίας Μεταξά, της ναζιστικής Κατοχής και της Χούντας), υπηρεσιακοί, Έλληνες, Οθωμανοί, μουσουλμάνοι, χριστιανοί, άθεοι, ντονμέδες, δικηγόροι, έμποροι, γιατροί, ποτοποιοί (ο Γιάννης Μπουτάρης ήταν ο… τέταρτος ), οι δήμαρχοι και δημαρχεύοντες Θεσσαλονίκης είναι 32 (ορισμένοι με διπλές και τριπλές θητείες) από το 1912, και 60 από τον πρώτο διορισθέντα Σουλεϊμάν Σουντί μπέη (το 1869).

Ο 33ος από γενέσεως ελληνικού κράτους –ή η 33η και ουσιαστικά η πρώτη γυναίκα, στην περίπτωση της εκλογής της μοναδικής γυναίκας υποψήφιας στις φετινές εκλογές– θα εκλεγεί την ερχόμενη (ή την επόμενη αυτής) Κυριακή (σ.σ. όπως θα δούμε παρακάτω, η Θεσσαλονίκη είχε εκλέξει γυναίκα δήμαρχο δεκαετίες πριν, η οποία όμως παρέμεινε στη θέση της μόνο για μία μέρα).

Διαβάστε αναλυτικά για τους δημάρχους της Θεσσαλονίκης ΕΔΩ.

  • Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ / Βίκυ Χαρισοπούλου.