26 Οκτώβριος 2017, 17:02 - Τελευταία Ενημέρωση: 26 Οκτώβριος 2018, 18:46

26/10/1912: Στη βίλα Μοδιάνο υπογράφεται το πρωτόκολλο παράδοσης της Θεσσαλονίκης στον ελληνικό στρατό (βίντεο)

  • 26/10/1912: Στη βίλα Μοδιάνο υπογράφεται το πρωτόκολλο παράδοσης της Θεσσαλονίκης στον ελληνικό στρατό (βίντεο)
    (Φωτ.: Γενικό Επιτελείο Στρατού)

Την απελευθέρωσή της από τους Τούρκους γιορτάζει στις 26 Οκτωβρίου η Θεσσαλονίκη. Το ιστορικό γεγονός έλαβε χώρα το 1912 στη βίλα Μοδιάνο στο χωριό Γέφυρα (Τόψιν), μετά από τρεις μέρες διαπραγματεύσεων.

Στο κτήριο αυτό στεγάζεται από το 1999 το Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων.

Στη βίλα Μοδιάνο (ή βίλα Τόψιν) πραγματοποιήθηκε η τρίτη και τελική επίσκεψη της τουρκικής αντιπροσωπείας στις 26 Οκτωβρίου 1912, η οποία έκανε γνωστό πως ο διοικητής της Θεσσαλονίκης Χασάν Ταξίν πασάς δέχτηκε να παραδώσει άνευ όρων την πόλη στον ελληνικό στρατό. Την ίδια μέρα στο Διοικητήριο, όπου σήμερα στεγάζεται το υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης, συνυπογράφηκε από τον Χασάν Ταξίν και τους Έλληνες αξιωματικούς η παράδοση της πόλης. Το κτήριο βρίσκεται στον χώρο του πρώην κτήματος Παπαγεωργίου και είναι το πιο παλιό οίκημα που υπάρχει στο χωριό Γέφυρα. Αποτελούσε το κεντρικό κτήριο του αγροκτήματος Μοδιάνο, που δημιουργήθηκε το 1906 από τον Ιταλοεβραίο Γιακό Μοδιάνο, και που περιλάμβανε επίσης πλήθος βοηθητικών κτηρίων και υποστατικών. Ο πατέρας του Γιακό, ο Σαούλ Μοδιάνο, ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος ιδιοκτήτης ακινήτων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.


Υδατογραφία του Κενάν Μεσαρέ στην οποία απεικονίζεται η υπογραφή της παράδοσης της Θεσσαλονίκης.
Ο Ταξίν πασάς υπογράφει το πρωτόκολλο· δεξιά οι Έλληνες αξιωματικοί Μεταξάς και Δούσμανης και αριστερά ο στρατηγός Τσεφίκ πασάς με τον γραμματέα πολιτικών υποθέσεων του βιλαετίου, Καραμπιμπέρη (φωτ.: Facebook / Φίλοι Μουσείου Βαλκανικών Πολέμων «Τόψιν»)

Τον Οκτώβριο του 1912 στο κτήριο αυτό διαδραματίστηκαν οι ιστορικές συνομιλίες ανάμεσα στους Τούρκους και τον ελληνικό στρατό για την τελική παράδοση της Θεσσαλονίκης. Από τις 24 ως τις 27 Οκτωβρίου ήταν εγκατεστημένο στη βίλα Μοδιάνο το Γενικό Στρατηγείο των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων. Εκεί έγιναν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του πρίγκιπα διαδόχου Κωνσταντίνου και των αντιπροσώπων του διοικητή των οθωμανικών δυνάμεων Χασάν Ταξίν πασά για την αναίμακτη παράδοση της Θεσσαλονίκης στον ελληνικό στρατό. Στις 26 Οκτωβρίου ολοκληρώθηκαν οι συζητήσεις, με τον Ταξίν να δέχεται την άνευ όρων παράδοση της πόλης στον ελληνικό στρατό.

Ο ρόλος του στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης υπήρξε καθοριστικός. Όντας απόφοιτος της Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων, ο Χασάν Ταξίν πασάς έτρεφε εκτίμηση προς τον ελληνικό πολιτισμό και το γεγονός αυτό συνέβαλε στην απόφασή του να μην επιτρέψει την παράδοση της Θεσσαλονίκης στους Βούλγαρους. Στη συνέχεια έζησε στην Ελβετία, απολαμβάνοντας την προστασία του ελληνικού κράτους.

Στην είσοδο της ιστορικής έπαυλης υπάρχει μια μαρμάρινη πλάκα που υπενθυμίζει το ρόλο που διαδραμάτισε το κτήριο κατά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Στην επιγραφή αναφέρονται τα εξής: «Εν τω οικήματι τούτω ήτο εγκατεστημένον το Γενικόν Στρατηγείον των ελληνικών δυνάμεων της 26ης Οκτωβρίου 1912 καθ' ην εγένετο η παράδοσις της πόλεως Θεσσαλονίκης υπό του αρχηγού των τουρκικών στρατευμάτων Χασάν Ταχσίν πασά προς τον αρχιστράτηγον των ελληνικών δυνάμεων πρίγκηπα διάδοχον Κωνσταντίνον».

Η ιστορία του κτηρίου μετά την παράδοση
Το 1916 εγκαταστάθηκε στην έπαυλη το αρχηγείο των γαλλικών δυνάμεων. Στο κεντρικό κτήριο διέμενε ο αντισυνταγματάρχης Μπουίν, ο οποίος υπήρξε διοικητής του στρατοπέδου Τόψιν από τις 31 Μαΐου έως τις 9 Ιουνίου 1916.


(Φωτ.: Facebook / Φίλοι Μουσείου Βαλκανικών Πολέμων «Τόψιν»)

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου επιτάχθηκε από τον γερμανικό στρατό και μετατράπηκε σε στρατηγείο, και έπειτα σε νοσοκομείο. Μετά την Κατοχή πέρασε και πάλι στα χέρια Ελλήνων ιδιωτών και συγκεκριμένα στην ιδιοκτησία των οικογενειών Βοϊβόδα, Σαρόγλου και Παπαγεωργίου, και κατοικούταν ως και το 1983. Από αυτές τις οικογένειες το αγόρασε ο Ελληνικός Στρατός για να στεγάσει το Μουσείο των Βαλκανικών Πολέμων το 1999.

Στο μουσείο εκτίθενται πίνακες, λιθογραφίες, χάρτες, φωτογραφίες, ξίφη, παράσημα, όπλα, στολές και άλλα κειμήλια του ελληνικού, του τουρκικού, του βουλγαρικού, του σερβικού, του μαυροβουνιώτικου και του ρουμανικού στρατού.

Τα κειμήλια εκτίθενται στο ισόγειο του κτηρίου σε προθήκες, αφιερωμένες σε κάθε στρατιωτική δύναμη χωριστά. Στο μουσείο υπάρχει και αντίγραφο του πρωτοκόλλου παράδοσης της Θεσσαλονίκης. Στο προαύλιο κατασκευάστηκε ταφικό μνημείο στο οποίο εναποτέθηκαν τα οστά του Χασάν Ταξίν πασά και του γιου (και υπασπιστή) του, Κενάν Μεσαρέ.