25 Σεπτέμβριος 2017, 12:23 - Τελευταία Ενημέρωση: 25 Σεπτέμβριος 2017, 12:23

Τα υφάσματα της αρχαίας Ελλάδας έμοιαζαν με αυτά της Μέσης Ανατολής και όχι της Ιταλίας

  • Τα υφάσματα της αρχαίας Ελλάδας έμοιαζαν με αυτά της Μέσης Ανατολής και όχι της Ιταλίας
    Το χρυσοΰφαντο ύφασμα των Αιγών που βρέθηκε μέσα στη χρυσή λάρνακα της γυναικείας ταφής στον προθάλαμο του τάφου του Φίλιππου Β’ (πηγή: ΤΑΠΑ / Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας)

Φως στην υφαντουργική παράδοση της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής ρίχνει μια μεγάλη συγκριτική έρευνα, η πρώτη στο συγκεκριμένο πεδίο, που έγινε σε απομεινάρια υφασμάτων της περιόδου 1000-400 π.Χ. Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι τα υφάσματα στην αρχαία Ελλάδα έμοιαζαν με εκείνα στη Μέση ανατολή, ενώ τα αντίστοιχα της Ιταλίας είχαν στενότερη «συγγένεια» με αυτά της κεντρικής Ευρώπης.

Επιβεβαιώνεται η ύπαρξη μιας συνειδητά επιλεγμένης διαφορετικής υφαντουργικής παράδοσης και κουλτούρας ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Ιταλία, κατά το πρώτο ήμισυ της προ Χριστού χιλιετίας.

Η δημιουργία υφασμάτων είναι μία από τις πρώτες ανθρώπινες «τεχνολογίες», με εξαιρετική σημασία και πολιτισμικό αντίκτυπο κατά την αρχαιότητα. Οι κλιματολογικές συνθήκες της Μεσογείου δεν ευνοούν τη διατήρηση οργανικών υλικών και έτσι τα περισσότερα ευρήματα έχουν ορυκτοποιημένη μορφή. Τέτοιου είδους ευρήματα εξέτασε η δρ Μαργαρίτα Γκλέμπα του Ινστιτούτου Αρχαιολογικών Ερευνών ΜακΝτόναλντ του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.

«Ευτυχώς για εμάς, στη διάρκεια της Εποχής του Σιδήρου οι άνθρωποι θάβονταν μαζί με πολλά μεταλλικά αντικείμενα, όπως προσωπικά διακοσμητικά, όπλα και άλλα. Αυτά τα μέταλλα ευνοούν τη διατήρηση των υφασμάτων, καθώς το μέταλλο ουσιαστικά σκοτώνει τους μικροοργανισμούς που αλλιώς θα κατέστρεφαν τα οργανικά υλικά, ενώ από την άλλη τα άλατα των μετάλλων βοηθούν τη διατήρηση των ινών των υφασμάτων» δήλωσε η δρ Γκλέμπα.

Με τον τρόπο αυτό έχουν διασωθεί αρκετά (συνήθως μικροσκοπικά) τμήματα υφασμάτων αρχαιοελληνικής και ιταλικής προέλευσης.

Η ανάλυσή τους με ψηφιακά και ηλεκτρονικά μικροσκόπια, με υγρή χρωματογραφία υψηλής πίεσης και με άλλες εξελιγμένες μεθόδους, έδειξε ότι κατά την Εποχή του Σιδήρου τα ιταλικά υφάσματα είχαν μεγαλύτερες ομοιότητες με τα υφάσματα του βόρειου πολιτισμού Χάλστατ, που είχε εξαπλωθεί στη σημερινή Γερμανία, Αυστρία και Σλοβενία. Αντίθετα, η υφαντουργική κουλτούρα της αρχαίας Ελλάδας εμφανίζεται να έχει πιο συγγενική σχέση με την αντίστοιχη στην Εγγύς και Μέση Ανατολή.


Ύφασμα του 6ου αι. π.Χ. από την Κέρκυρα (πηγή: Artex)

«Υπάρχει πληθώρα στοιχείων για τις συχνές επαφές μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας κατά το πρώτο ήμισυ της πρώτης χιλιετίας προ Χριστού, όμως τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι οι υφαντουργικές παραδόσεις τους ήταν τεχνολογικά, αισθητικά και συμβολικά πολύ διαφορετικές. Αυτό σημαίνει ότι οι πληθυσμοί σε αυτές τις δύο περιοχές έκαναν συνειδητές επιλογές να ντύνονται με ορισμένο διακριτό τρόπο», ανέφερε η ερευνήτρια.

Μάλιστα, πρόσθεσε, «στα ρωμαϊκά πια χρόνια η εγκαθίδρυση ελληνικών αποικιών στη Νότια Ιταλία, και οι γενικότερες ανατολίτικες επιρροές που παρατηρούνται στην κουλτούρα των ιταλικών πληθυσμών, δείχνει μια βαθμιαία εξαφάνιση της γηγενούς υφαντουργικής παράδοσης». Με άλλα λόγια, οι Ιταλοί άρχισαν να ντύνονται περισσότερο σαν Έλληνες και μεσανατολίτες.

Η μελέτη της δρ Μαργαρίτα Γκλέμπα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Antiquity.