18 Σεπτέμβριος 2016, 10:36 - Τελευταία Ενημέρωση: 18 Σεπτέμβριος 2016, 10:36

Σκοποί Σουρμένων από τον λυράρη Αντνάν Κουρτ μαγεύουν κάτω από τον Παρθενώνα (φωτο, βίντεο)

  • Σκοποί Σουρμένων από τον λυράρη Αντνάν Κουρτ μαγεύουν κάτω από τον Παρθενώνα (φωτο, βίντεο)
  • Σκοποί Σουρμένων από τον λυράρη Αντνάν Κουρτ μαγεύουν κάτω από τον Παρθενώνα (φωτο, βίντεο)
  • Σκοποί Σουρμένων από τον λυράρη Αντνάν Κουρτ μαγεύουν κάτω από τον Παρθενώνα (φωτο, βίντεο)

Μας συστήθηκε ως Κουρτίδης(!) αλλά ονομάζεται Αντνάν Κουρτ και είναι από το χωρίο Όχσοχο των Σουρμένων, νομού Τραπεζούντας. Είναι το «κοφτερίδ’» της οικογένειας, όπως λέει στο pontos-news.gr, το τελευταίο από τα εννιά αδέλφια. Εννιά παιδιά απέκτησε και ο ίδιος (πέντε αγόρια και τέσσερα κορίτσια). Δύο από αυτά παίζουν λύρα.

Λυράρης από κούνια, ο Αντνάν έπαιξε και μίλησε στο pontos-news.gr κάτω από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης ένα δροσερό απόγευμα...

Λίγο πριν από τη δύση του ήλιου στον αττικό ουρανό, έβγαλε την κεμεντζέ του από τη θήκη (γιατί την... άλλη την φορά στο λαιμό ως κόσμημα), για να μαγέψει την ατμόσφαιρα. Με φόντο τους λόφους που περιτριγυρίζουν την Αθήνα τραγούδησε για τη Φουτσάνη και το Άσπαλο που φαίνονται από το Όχσοχο, το χωριό του.

Ο Σουρμενίτες αυτοδίδακτος κεμεντζετζής, που δούλευε στο Δήμο Σαμψούντας ως δάσκαλος της λύρας μέχρι πριν από λίγα χρόνια, βρίσκεται στην Αθήνα για πρώτη φορά δίνοντάς μας την ευκαιρία να τον γνωρίσουμε από κοντά. Τα ρωμαίικα (ποντιακά) είναι η μητρική του γλώσσα και πιστεύει ότι η ελληνική γλώσσα είναι εύκολη μια και «’ς σα ελλενικά πα απές είναι ρωμαίικα», όπως μας είπε χαρακτηριστικά. Θεωρεί δε το ιδίωμα των Σουρμένων το σωστότερο σε σύγκριση με τα ιδιώματα Κατωχωρίου και Τόνυας.

Όμως, «όλα είναι ποντιακά», τονίζει. Λέει μάλιστα ότι ποτέ οι ποντιόφωνοι δεν είχαν πρόβλημα με τους άλλους, για τη διάλεκτο που μιλούν.

Όποιος ξέρει ποντιακά, θα είναι είτε από Κατοχώρ’, είτε από Πενταχώρ’, είτε από Ματσούκα, είτε από τα χωριά της Τόνυας. Άλλοι δεν γνωρίζουν να μιλάνε ποντιακά, μας είπε.

Μιλώντας μας, αναπολεί τις ωραίες στιγμές στο παρχάρι του, τον Μαυρέα, που βρίσκεται πάνω στις Ποντικές Άλπεις. Τον Μαυρέα, που ο Αντνάν λέει ότι πραγματικά δεν ξέρει αν έχει τουρκικό όνομα, έχουν ως θερινό βοσκότοπο και οι κάτοικοι του Πενταχωρίου και του Κατωχωρίου.


Ο Αντνάν Κουρτ με φόντο τον ιερό βράχο της Ακρόπολης

Για πολλά χρόνια δεν είχε ανέβει στο παρχάρι του, φορτισμένος από το θάνατο της μητέρας του. Δεν μπορούσε να βλέπει τις δουλειές της να γίνονται, τις δουλειές μιας παρχαρομάνας, χωρίς εκείνην παρούσα. Πέρασε όμως ο καιρός και πήγε, και για χάρη μας θυμάται το χθες και το σήμερα.

Κάποτε, μας λέει, «εποίναν αβάζ’», ένα είδος λογοπαίγνιων τραγουδιών, καθώς ανέβαιναν όλοι μαζί για τα παρχάρια, αλλά χωρισμένοι αγόρια-κορίτσια, και τραγουδούσαν…

«Ατώρα με τα “φορτοτέρια” πάνε», συμπληρώνει, εννοώντας τα αυτοκίνητα, τα τροχοφόρα. Λίγα χρόνια πιο πίσω, ανέβαιναν με λύρες, νταούλια, αγγεία και φλογέρες και μάγευαν τη φύση. Έκαναν και δυο και τρεις ημέρες για να ανέβουν. Χόρευαν και ανέβαιναν. Χόρευαν και ανέβαιναν....

«Εκείνα τα ημέρας πού είναι; Εγώ πα ερωθύμεσα τα ημέρας αμα αραεύω και ’κ’ ευρήκ’ ατα».

Όταν πάνε πάνω, θα παρασκευάσουν διάφορα γαλακτοκομικά προϊόντα και τουρσιά. «Πολλά καλά δουρβανιάζω», μας λέει ο Αντνάν, που παρασκευάζει ο ίδιος βούτυρο και άλλα καλά.

Αρχές φθινοπώρου θα κατέβουν και πάλι στο χωριό. Εκεί, καθώς χειμωνιάζει, από σπίτι σε σπίτι και από καφενείο σε καφενείο θα γίνονται παρακάθια που θα κρατούν ζεστούς τους ανθρώπους. Στα παλιά τα χρόνια γίνονταν πολλά, μας λέει, τώρα όλοι ασχολούνται με τα κινητά και τις τηλεοράσεις. «Τα σεβνταλούκια με τα κινητά γίντανε», μας λέει, και ξεδιπλώνει τη θυμόσοφη εμπειρία του με λίγες λέξεις: «Κι εχάθανε, εχάσαμ’ ατα».


Η συνέντευξη που έγινε στην ποντιακή διάλεκτο (ιδίωμα Όφι), παραχωρήθηκε στο συνεργάτη του pontos-news.gr Βασίλη Καρυοφυλλίδη

Με μια εικόνα που θα ήθελε να ζήσει και πάλι στο μέλλον μας αφήνει ο Αντνάν Κουρτ: Να γεμίσει το χωριό του πάλι από λυράρηδες, ταουλτζήδες και τουλουμτζήδες. Όπως παλιά. Να ανέβουν οι νέοι από το χωριό στα παρχάρια με γλέντια. Όπως παλιά. Να δώσουν πάλι ζωή τις κρύες νύχτες του χειμώνα με τα μουχαπέτια. Όπως παλιά…

Βασίλης Καρυοφυλλίδης