1 Φεβρουάριος 2016, 14:36 - Τελευταία Ενημέρωση: 1 Φεβρουάριος 2016, 13:54

«Όλια τα αχ’ τ’ εμέτερα εγένταν τραγωδίας» – Αφιέρωμα στον Πόντο από διακεκριμένους επιστήμονες, λογοτέχνες και μουσικούς (φωτο)

  • «Όλια τα αχ’ τ’ εμέτερα εγένταν τραγωδίας» – Αφιέρωμα στον Πόντο από διακεκριμένους επιστήμονες, λογοτέχνες και μουσικούς (φωτο)
    (Φωτ.: Χρήστος Σιάρρης)

Το θαυμασμό τους για την αγάπη των Ποντιόπουλων τέταρτης, ακόμα και πέμπτης γενιάς για την παράδοση, τον πολιτισμό και τη μουσική των προγόνων τους εξέφραζαν συζητώντας ο Πόντιος μουσικοσυνθέτης Μάκης Σεβίλογλου και ο φίλος του Γιάννης Αμοιρίδης. Εκείνη την ημέρα, μέσα στο συνεργείο αυτοκινήτων του Αμοιρίδη, στη Λευκόβρυση Κοζάνης, πριν από περίπου εννέα μήνες, γεννήθηκε η ιδέα της δημιουργίας ενός συγγράμματος-αφιερώματος στον Πόντο, το οποίο θα συγκέντρωνε και θα άφηνε παρακαταθήκη για τις νέες γενιές στοιχεία ιστορικά, λαογραφικά και λογοτεχνικά, καθώς και μαρτυρίες και ποιήματα για την αλησμόνητη πατρίδα.

Το «Όλια τα αχ’ τ’ εμέτερα εγένταν τραγωδίας» δεν αποτελεί ένα επιστημονικό πόνημα, κατά τον Μάκη Σεβίλογλου, αλλά ένα βιβλίο που θα αγγίξει το θυμικό και με γλώσσα καθημερινή θα φέρει τον Πόντο κοντά σε όλους.

Ίχνος σκέψης δεν περιλάμβανε η πρώτη συζήτηση στο συνεργείο για τη δημιουργία ενός τόσο μεγάλου βιβλίου, το οποίο θα έφτανε τις 260 σελίδες. Η αρχική σκέψη ήταν η δημιουργία ενός αρκετά μικρότερου συγγράμματος, ωστόσο η εμπλοκή με το εγχείρημα διακεκριμένων επιστημόνων, λογοτεχνών και μουσικών έφερε αυτό το αποτέλεσμα.

Ο Μάκης Σεβίλογλου αρχικά αποτάθηκε στον Πόντιο λογοτέχνη-ποιητή Κώστα Διαμαντίδη, ο οποίος εμπλούτισε το βιβλίο με δικά του κείμενα, και στη συνέχεια συνέστησε τον Σεβίλογλου στον καθηγητή Ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και γνωστό Πόντιο, Κώστα Φωτιάδη, που ανέλαβε τα ιστορικά στοιχεία.


Μάκης Σεβίλογλου

Στον αναγνώστη του βιβλίου, ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η ιστορία του Πόντιου παππού του Μάκη Σεβίλογλου, Αβραάμ, ο οποίος ήρθε στην Ελλάδα στα 15 του χρόνια πρόσφυγας από το χωριό Κολαγούς της Τοκάτης. Αυτή η ιστορία μπλέκει με τις μαρτυρίες του δημοδιδάσκαλου του Κουλαγούς κατά τον ξεριζωμό και έτσι ο μαθητής συναντά τον δάσκαλο.

Για τη συγγραφή του Όλια τα αχ’ τ’ εμέτερα εγένταν τραγωδίας πολύτιμη ήταν η συνεισφορά της δημοσιογράφου και ιστορικής ερευνήτριας Νατάσας Μποζίνη, στη συγκέντρωση φωτογραφικών ντοκουμέντων και μαρτυριών.


Νατάσα Μποζίνη

Μαζί με το βιβλίο κυκλοφόρησε κι ένα CD με τραγούδια του Πόντου, στο οποίο ερμηνεύουν και παίζουν μουσική δημοφιλείς Πόντιοι καλλιτέχνες. Μεταξύ άλλων συνεργάστηκαν οι αδελφοί Ματθαίος και Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης, ο Γιάννης Κουρτίδης, η Εύα Σταμπολίδου, ο Λευτέρης Ανδρεάδης, ο Δημήτρης Καρασσαβίδης, ο Κώστας Πετρίδης, ο Κώστας Παρχαρίδης, ο Χάρης Τσακαλίδης, ο Σταύρος Μιχαηλίδης, και ο 12χρονος γιος του Μάκη Σεβίλογλου, Στέφανος.

Η παρουσίαση στην Καλαμαριά
Στο γεμάτο Δημοτικό Θέατρο της ποντιομάνας Καλαμαριάς «Μελίνα Μερκούρη» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το βιβλίο Όλια τα αχ’ τ’ εμέτερα εγένταν τραγωδίας.

Την εκδήλωση άνοιξε ο δήμαρχος Καλαμαριάς Θεοδόσης Μπακογλίδης, ο οποίος, μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι «παρά τα δεινά του, ο ποντιακός λαός κατάφερε να διατηρήσει τη γλώσσα του και την εθνική του συνείδηση» και σημείωσε ότι «η ιστορική μνήμη αποτελεί πηγή γνώσης για τις νεότερες γενιές».


Ο δήμαρχος Θ. Μπακογλίδης

Από την πλευρά του ο Μ. Σεβίλογλου, αφού παρουσίασε τι περιλαμβάνει το βιβλίο και το CD, καθώς και τους συντελεστές του, τόνισε ότι οι Πόντιοι είναι ζεστός λαός που έχουν παράδοση στο θέατρο, στη μουσική και στη λογοτεχνία.

«Τώρα που τα λέω έρχονται στο μυαλό μου τα πισία της γιαγιάς μου», τόνισε ο Μάκης Σεβίλογλου, για να αποσπάσει το ζεστό χειροκρότημα των θεατών.

Ως έργο που μαγεύει τον αναγνώστη και τον οδηγεί σε διάφορα μονοπάτια χαρακτήρισε το βιβλίο η πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων (ΠΟΠΣ) Χριστίνα Σαχινίδου, για να σημειώσει ότι με αυτό «μπορούμε να περπατήσουμε σε δρόμους φιλίας, αναζητώντας την ποντιακή ιδέα». Διάβασε έπειτα με γλαφυρότητα και συγκίνηση στη φωνή της αποσπάσματα από το βιβλίο, όπως το ποίημα «Παιδί του Πόντου» του Γιώργου Κορδέλλα, και κείμενα του Κώστα Διαμαντίδη.


Χριστίνα Σαχινίδου

Για την πατρίδα του, τον Πόντο, που τον σημάδεψε σε όλη του τη ζωή, έκανε λόγο ο Κώστας Διαμαντίδης και στη συνέχεια απήγγειλε ποίημά του για τον Πόντο. «Στο σχολείο έμαθα ότι η λέξη πατρίδα είναι ουσιαστικό που κλίνεται. Νόμιζα ότι είναι το μέρος από το οποίο ήρθε η γιαγιά μου.

»Δυστυχώς και σήμερα δεν συμβαίνει να θάβεται ο καθένας εκεί που γεννήθηκε, αφού γέμισε η θάλασσα από πτώματα.

»Η ποντιακή γλώσσα μας θα πεθάνει, όπως συνέβη και με πολλές άλλες γλώσσες, αλλά μπορούμε να βάλουμε μία φιάλη αίματος μέσα από τα τραγούδια και τη λογοτεχνία».


Κώστας Διαμαντίδης

Στο ποντιακό παραδοσιακό τραγούδι, στην ποίηση και τη λογοτεχνία, που ανθοφορούν από την αρχαιότητα ακόμα, αναφέρθηκε ο Κώστας Φωτιάδης, σημειώνοντας ότι ο ξεριζωμός και η προσφυγιά αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης, ενώ ποντιακά δίστιχα γράφονταν ακόμα και για την Κατοχή, καθώς και για την τραγωδία της Κύπρου.

Ο υπουργός Α-Παιδείας και τα άλλα… κοπρομούμουλα
«Το τραύμα της μνήμης παρέμεινε ζωντανό εκατό χρόνια μετά τη Γενοκτονία. Μας το θυμίζουν ο υπουργός Α-Παιδείας Νίκος Φίλης, καθώς και άλλοι σοφοί, όπως για παράδειγμα η κ. Ρεπούση, με τους παχυλούς κρατικοδίαιτους μισθούς τους, χωρίς να μπορώ να πάρω όρκο ότι αυτά τα κοπρομούμουλα δεν θα ήταν και τότε γενίτσαροι. Τα πορίσματα των δύο παγκόσμιων ποντιακών συνεδρίων θάφτηκαν και κάποιοι ποντιοπατέρες εξαγοράστηκαν. Δύο πανεπιστήμια της Γερμανίας έκαναν συνέδρια για τον ποντιακό ελληνισμό, αλλά κανένα ελληνικό πανεπιστήμιο δεν έκανε κάτι αντίστοιχο. Το ελληνικό Κοινοβούλιο είναι υπόλογο απέναντι στον ποντιακό λαό, στους νεκρούς μας», σημείωσε δηκτικά ο καθηγητής Κώστας Φωτιάδης.

Ως έργο που «κατάφερε να συγκεντρώσει δυνατά στοιχεία, που συνθέτουν τον πολιτισμό των Ελλήνων του Πόντου, ο οποίος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στον οικουμενικό ελληνισμό» χαρακτήρισε το βιβλίο ο καλλιτέχνης και διδάκτωρ ποντιακής μουσικής Ματθαίος Τσαχουρίδης, παρουσιάζοντας τη σχέση της ποντιακής λύρας με την αρχαιοελληνική, τη βυζαντινή και τη δυτικοευρωπαϊκή μουσική. Από την πλευρά του ο επίσης καλλιτέχνης και διδάκτωρ Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης χαρακτήρισε το βιβλίο ως «έντυπο βίωμα, με πολύ σωστές ηχογραφήσεις».


Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης

Τέλος η Νατάσα Μποζίνη, η παρουσιάστρια της εκδήλωσης, η οποία γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και μεγάλωσε στη «γυαλιστερή Καλαμαριά, όπου από πίσω υπάρχουν οι σκιές των απολυμαντηρίων» κι έχει φλέβα από τον Πόντο, σημείωσε: «έμενα στην οδό Πόντου, έβγαινα στην οδό Κωφίδου και κατέβαινα με το σωσίβιό μου την οδό Πασαλίδη. Όλη αυτή η διαδρομή με πότιζε με ιστορία».

Καλλιτεχνικό μέρος
Πριν ανέβουν στη σκηνή οι αδερφοί Τσαχουρίδη για την έναρξη του καλλιτεχνικού μέρους της εκδήλωσης, με προτροπή του Μάκη Σεβίλογλου τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή για τον Πόντιο, Καλαμαριώτη λογοτέχνη Γιώργο Ανδρεάδη, που πρόσφατα έφυγε από τη ζωή.

Στη συνέχεια ο Μαθαίος Τσαχουρίδης, κρατώντας λύρα του Γώγου Πετρίδη, την οποία φύλαγε για τριάντα χρόνια ο πρώην νομάρχης Ημαθίας και γνωστός Πόντιος καλλιτέχνης Κώστας Καραπαναγιωτίδης, ανέβηκε στη σκηνή.


Ματθαίος Τσαχουρίδης

«Φύλαγα τη λύρα ως έκπληξη στον Μάκη Σεβίλογλου. Ερχόμενος εδώ, προσκύνησα, αν μου επιτρέπεται η λέξη, στο άγαλμα του πατριάρχη Γώγου Πετρίδη», σημείωσε ο Ματθαίος Τσαχουρίδης. Στη συνέχεια έπαιξε ποντιακούς σκοπούς, και μαζί με τον αδερφό του, Κωνσταντίνο, ερμήνευσαν το «Αϊτέντς επαραπέτανεν».

Από τη σκηνή τραγούδησε μετά ο Κώστας Διαμαντίδης, με συνοδεία του λυράρη Χάρη Τσακαλίδη, για να παρουσιάσει ακολούθως σκοπούς από τη Ματσούκα με τη λύρα του ο 12χρονος Στέφανος Σεβίλογλου. Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα έκλεισε η Εύα Σταμπολίδου, με τη συνοδεία της λύρας του Σταύρου Μιχαηλίδη.

Ρωμανός Κοντογιαννίδης

  • Οι φωτογραφίες του άρθρου από την εκδήλωση είναι του Χρήστου Σιάρρη.