Μήπως ήρθε η ώρα για παράλληλο νόμισμα;

Πέντε χρόνια γεμάτα ζούμε την οικονομική κρίση, η οποία έχει περάσει από διάφορες φάσεις με διαφορετικούς υπουργούς Οικονομικών να κονταρομαχούν εναντίον των ομολόγων τους των εταίρων μας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, λίγες μόνον φορές στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας ζήσαμε τόσο γρήγορες εναλλαγές στον πρωθυπουργικό θώκο. Σαν χθες μας φαίνεται που εγκατέλειπε τροχάδην ο Κ. Καραμανλής ο νεότερος την πρωθυπουργική καρέκλα για να ακολουθήσουν εν σειρά ο Γ. Παπανδρέου ο νεότερος, ο Λ. Παπαδήμος, ο Αντ. Σαμαράς, λίαν προσφάτως ο Αλ. Τσίπρας, και κάποιοι μιλούν ήδη για νέες εκλογές.

Ροντέο θυμίζει η ελληνική πολιτική σκηνή, με ατίθασο άλογο την οικονομία. Ένας φαύλος κύκλος αρνητικών επιπτώσεων, που ξεκίνησε με το δημοσιονομικό έλλειμμα και το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, σε συνδυασμό με το μεγάλο και συνεχώς αυξανόμενο εξωτερικό χρέος, οδήγησε σε χιλιάδες πτωχεύσεις δημιουργώντας εκατοντάδες χιλιάδες ανέργων, μερικές χιλιάδες των οποίων οδηγήθηκαν στην αυτοκτονία.

Η σωτηρία των τραπεζών έγινε αυτοσκοπός. Ό,τι χρήμα είχε απομείνει, το μάζεψε ο καινούριος δυνάστης που ακούει στο όνομα «χρηματοπιστωτικός παράγων». Η ελληνική οικονομία ξέμεινε από ρευστότητα, και ό,τι ρευστό εισπράττεται από το κράτος είναι νέα δανεικά προκειμένου να πληρώσουμε τοκοχρεολύσια προηγουμένων δανεικών και να συντηρηθούμε έτσι εντός του ευρωσυστήματος, που όμως δεν μας είχε υποσχεθεί τέτοια μοίρα.

Όταν η Ελλάδα έγινε γρήγορα-γρήγορα το δέκατο μέλος της ΕΟΚ, κάποιοι νόμισαν ότι αυτό ήταν αρκετό. Να χωθούμε «στον σκληρό πυρήνα» της Ευρώπης. Ήδη το πρώτο έτος της συμμετοχής μας στη διαβόητη σήμερα «ευρωπαϊκή οικογένεια», το 1981, είχε κλείσει για πρώτη φορά με έλλειμμα και το αγροτικό εμπορικό ισοζύγιο μας, αλλά προφανώς το μήνυμα δεν είχε γίνει κατανοητό – ή, καλύτερα, δεν συνέφερε κάποιους να γίνει κατανοητό. Αυτοί όμως που ζούσαν τότε και είχαν την ευθύνη, έχουν σήμερα πεθάνει· και οι τότε αγέννητοι ενδεχομένως να αναρωτιούνται προς τι η «παρελθοντολογία». Απάντηση: Από τα λάθη του χθες μαθαίνεις να αποφεύγεις λάθη που θα έκανες στο μέλλον.

Σήμερα πρέπει να δούμε για άλλη μια φορά την αλήθεια κατάματα. Ωραίες λύσεις δεν υπάρχουν. Παραμονή στο ευρώ, με μειωμένη ανεργία, με σκισμένα τα μνημόνια, χωρίς μεταρρυθμίσεις, χωρίς ιδιωτικοποιήσεις, με κουρεμένο χρέος κτλ. κτλ., μπορούμε να δούμε μόνο στον ύπνο μας. Οι έχοντες δυνατότητα να παράσχουν «χείρα βοηθείας» και δυνάμενοι να δείξουν αλληλεγγύη και να βοηθήσουν έτσι να βγούμε, έστω αργά-αργά, από τον οικονομικό βούρκο, δεν δείχνουν διατεθειμένοι να το πράξουν στηριζόμενοι στο άλλοθι που τους παρέχεται από τη δική μας την αφροσύνη, την αμετροέπεια και την ασχετοσύνη.

Εφόσον λοιπόν δεν είμαστε σε θέση να εξασφαλίσουμε τα αναγκαία ευρώ χωρίς περαιτέρω απώλεια αξιοπρέπειας, είναι ίσως η ύστατη ώρα να καθιερώσουμε την κυκλοφορία ενός παράλληλου νομίσματος (ας το πούμε ευρωδραχμή) εντός της Ελλάδος (με ή χωρίς τη συναίνεση των εταίρων μας), ώστε με αυτόν τον έμμεσο τρόπο άτοκου εσωτερικού δανεισμού να εξασφαλιστεί η απαραίτητη ποσότητα χρήματος που θα επιτρέψει την οικονομική επιβίωση της χώρας. Εφόσον η διά νόμου ισοτιμία του νέου νομίσματος, της ευρωδραχμής, που θα κυκλοφορεί παράλληλα με το ευρώ μόνο εντός της Ελλάδος θα είναι ένα προς ένα (δηλ. μια ευρωδραχμή θα ισούται διά νόμου με ένα ευρώ), ο κίνδυνος υποτίμησης δεν θα υφίσταται, όπως έχει δείξει άλλωστε και το παράδειγμα των ευρωπαϊκών χωρών, τα νομίσματα των οποίων έχουν κλειδώσει εδώ και χρόνια με σταθερή ισοτιμία προς το ευρώ (π.χ. Βουλγαρία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο). Με αυτόν τον τρόπο και ρευστότητα εξασφαλίζεται, και στην Ευρωζώνη παραμένουμε, και αποφεύγεται επιστροφή σε εγχώριο νόμισμα που θα οδηγούσε σε υποτιμήσεις με σπειροειδείς αρνητικές συνέπειες, και διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία της αγοράς.

Τυχόν νομικίστικοι ισχυρισμοί που ενδεχομένως να προβληθούν όσον αφορά την κυκλοφορία άλλου νομίσματος εντός της Ευρωζώνης, θα μπορούν να ξεπεραστούν βαφτίζοντας τις ευρωδραχμές «κουπόνια»· και προκειμένου να αποφευχθεί η εμπλοκή της Τράπεζας της Ελλάδος, αυτά θα μπορούν να εκδοθούν από κάποια ουδέτερη –μη νομισματική– υπηρεσία.

Η λύση αυτή θα είναι προσωρινή για λίγα χρόνια και η ποσότητα που θα κριθεί αναγκαία να κυκλοφορεί για να καλύψει το υπάρχον έλλειμμα σε ευρώ θα αυξομειώνεται αυστηρά και μόνο ανάλογα με τις αυξομειώσεις της κυκλοφορίας ευρώ στην Ελλάδα. Θα καλύπτει δηλαδή για ένα σχετικά μικρό χρονικό διάστημα (π.χ. μέχρι το 2018 ή το 2019) αυστηρά μόνο αυτό το έλλειμμα σε ευρώ που θα είναι αναγκαίο προκειμένου να μην υφίσταται κρίσιμο ταμειακό κενό.

Θαρσείν χρη!