23 Φεβρουάριος 2015, 11:41 - Τελευταία Ενημέρωση: 23 Φεβρουάριος 2015, 11:05

Δύσκολο να είσαι Πόντια νοικοκυρά την Καθαρά Δευτέρα – Έθιμα της ημέρας στον Πόντο

  • Δύσκολο να είσαι Πόντια νοικοκυρά την Καθαρά Δευτέρα – Έθιμα της ημέρας στον Πόντο
    (Από το αρχείο της ΕΠΜ)

Η Καθαρά Δευτέρα στον Πόντο δεν θύμιζε σε τίποτα την ημέρα χαράς και γλεντιού με το πέταγμα του χαρταετού που βιώνουμε σήμερα. Ήταν μια μέρα πολλών οικιακών εργασιών και εντατικής προετοιμασίας για την περίοδο της Σαρακοστής που ακολουθούσε.

Η νηστεία είχε ιδιαίτερη σημασία στη ζωή των Ποντίων. Λαογραφικά βιβλία αναφέρουν ότι όποιος δεν νήστευε χαρακτηριζόταν ως ασεβής προς τη θρησκεία. Ακόμη και τα μικρά παιδιά συμμορφώνονταν και ακολουθούσαν πιστά την νηστεία των 40 ημερών μέχρι το Πάσχα με τις μητέρες τους να κατασκευάζουν αυτοσχέδια παιχνίδια εκφοβισμού ώστε να μην παραστρατήσουν.

Ανήμερα την Καθαρά Δευτέρα στον Πόντο οι πιστοί πήγαιναν στην εκκλησία, κοινωνούσαν, έπαιρναν αντίδωρο και από κει και πέρα ξεκινούσε η περίοδος της νηστείας της Σαρακοστής.

Κατά το έθιμο, επίσης, «σφράγιζαν» το στόμα τους για την περίοδο της νηστείας τρώγοντας ένα αυγό, και με τα κόκκινα αυγά το Μεγάλο Σάββατο ολοκληρωνόταν η νηστεία:

«Με τ' ωβόν εβούλωσά το, με τ' ωβόν θ' ανοίγ' ατο.»

Για τις νοικοκυρές η Καθαρά Δευτέρα ήταν μια μέρα ιδιαίτερα δύσκολη γιατί η κουζίνα (και κυρίως τα μαγειρικά σκεύη) έπρεπε να καθαριστούν σχολαστικά για να μην υπάρχουν κατάλοιπα αρτύσιμων τροφών. Στις παραλιακές περιοχές του Πόντου τα σκεύη τα έπλεναν στη θάλασσα, και στις υπόλοιπες στα ποτάμια.

Σε ένα καζάνι έβραζαν νερό με στάχτη κι έφτιαχναν την κατενή, δηλαδή την αλισίβα, με την οποία καθάριζαν τα ξύλινα και τα μεταλλικά αντικείμενα της κουζίνας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδιναν στα ξύλα κοπής των κρεάτων, που εκεί έφτιαχναν και τον κιμά τους. Δεν τα έπλεναν απλώς, αλλά με αιχμηρά αντικείμενα τα έξυναν ώστε να φύγουν όλα τα υπολείμματα. Την ίδια διαδικασία ακολουθούσαν στα καρσάνια (τις ξύλινες λεκάνες) αλλά και στα κοβλάκια και στα γαβάνια (τα δοχεία για το βούτυρο).

Σειρά μετά τα ξύλινα σκεύη είχαν τα χαλκώματα. Τα χάλκινα σκεύη τα έπλεναν πολύ καλά και κατόπιν τα έτριβαν με την στάχτη και τα άφηναν να στεγνώσουν για να φανεί η γυαλάδα τους.

Προς το τέλος ασχολούνταν και με τα στρωσίδια τους, αλλά και ολόκληρο το σπίτι, ώστε να είναι καθαρό για την έναρξη της νηστείας της μεγάλης Σαρακοστής.