Αντώνης Χ. Λαμπίδης
16 Ιανουάριος 2015, 09:00

Η απώλεια του προσώπου και η αποθέωση της μάζας

Με τη χαραυγή του 21ου αιώνα, η ανθρωπότητα εισήλθε σε έναν Νέο Μεσαίωνα, αδυσώπητο και με άγνωστη διάρκεια.

Μετά από μια μακρά περίοδο ανελέητου τρόμου, γενοκτονιών και αποτρόπαιων εγκλημάτων, η Ιστορία σήμερα «παύει», αποσυνδέεται από την Οντολογία και χάνει την ανθρωποκεντρικότητά της. Στον 20ό αιώνα κυριάρχησε η υπαρξιακή αγωνία και η συντριβή των ιδεολογιών και δημιουργήθηκε το απόλυτο κενό. «Μας άφησαν μόνους, καταδικασμένους να είμαστε ελεύθεροι...». Ο λόγος αυτός του J.-P. Sartre χαρακτηρίζει τον άνθρωπο του αιώνα που έδυσε, έναν άνθρωπο που «θανάτωσε τον Θεό» εντός του, που απαρνείται να θέσει το θεμελιώδες ζήτημα του νοήματος της ζωής αλλά και του μυστηρίου του θανάτου του. Παραδέρνει μόνος και απροστάτευτος, μετέωρος, αποξενωμένος από τον περίγυρό του. Αυτοβασανίζεται, ως «δεσμοφύλακας της ίδιας του της φυλακής», και τελικά αφήνεται να βυθισθεί στη χοάνη της μάζας.

Ήδη, το άτομο ως αλλοτριωμένο ον έχει την ψευδαίσθηση μιας ελευθερίας, η οποία όμως ως άλλη Σειρήνα το γοητεύει, το καθησυχάζει και το ευχαριστεί. Έτσι, η συνείδηση ναρκώνεται, το πνεύμα ατροφεί και η ψυχή φυλακίζεται. Ο επί αιώνες ακατάλυτος δεσμός του ανθρώπου με τη Φύση διερράγη.

Ο σημερινός άνθρωπος αρνείται να επι-κοινωνήσει με τα μεγάλα πνεύματα προηγουμένων εποχών, αγνοεί τους σεμνούς στοχαστές, ήρωες, μάρτυρες – όλους δηλαδή εκείνους που έζησαν και δημιούργησαν αυθεντικά σε πλήρη ταύτιση με τη Φύση και τον Κόσμο. Και εδώ ακριβώς συνίσταται η πλήρης αποξένωση του ατόμου. Βιώνουμε το θρίαμβο των ανωνύμων, την πλήρη επικράτηση του μαζανθρώπου.

Ο ψευδεπίγραφος πολιτισμός τού σήμερα έχει κυριεύσει τον αλλοτριωμένο άνθρωπο ανώδυνα και ανεπαίσθητα, παρέχοντας «ευκολίες», «ανέσεις» και «ηδονή», προβάλλοντας «αξίες» και κατασκευάζοντας όχι πια ήρωες αλλά αντι-ήρωες. Ο Σχεδιασμός έχει εν-τυπώσει στη συνείδησή του αλλοτριωτικούς μηχανισμούς ως χρήσιμους και αναγκαίους και, συνεπώς, κάθε αμφισβήτηση αυτών των δομών προσκρούει στην παιδαριώδη αντίδραση του αλλοτριωμένου ανθρώπου.

Μεταφέροντας αυτές τις θεωρητικές αλλά πραγματιστικές σκέψεις στα καθ΄ ημάς, προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τα τεκταινόμενα.

Η εξαχρείωση της πολιτικής σε παγκόσμια κλίμακα τροφοδοτείται και θριαμβεύει από τον υποβιβασμό του ανθρώπου σε ενεργούμενο. Ηγέτες κρατών, πολιτικοί, τεχνοκράτες, δημοσιογράφοι και παρουσιαστές στα ΜΜΕ αλλά και «διανοούμενοι» διατηρούν για τον εαυτό τους το αλάνθαστο. Οι λεγόμενες πολιτικές και οικονομικές αναλύσεις καθώς και οι προτεινόμενες λύσεις περιστρέφονται γύρω από έναν αυτοκαταστροφικό κύκλο χωρίς πιθανότητες λύτρωσης από τη γενικευμένη κρίση. Ο βομβαρδισμός της υπερ-πληροφόρησης παραμορφώνει τα γεγονότα, συσκοτίζει την αλήθεια και το δέον γενέσθαι.

Σήμερα η Ευρώπη προβάλλει ως φοβική, διασπασμένη και άκρως αντιφατική. Ζει υπό το κράτος του πνευματικού μηδενισμού, έχοντας εξοστρακίσει την ανθρώπινη διάσταση.

Με δέος διαπιστώνουμε ότι στο σημερινό άναρχο παγκόσμιο περιβάλλον, ο ακραίος ισλαμισμός επιδιώκει να καλύψει το κενό που δημιουργεί η γενικευμένη υποκρισία της Δύσης.

Ίσως ήλθε η στιγμή να διερωτηθούμε μήπως η απώλεια της Δυτικής ταυτότητας είναι αυτή που πυροδοτεί την ισλαμική εξέγερση. Οι συσχετισμοί των δυνάμεων δεν είναι πλέον οικονομικοί αλλά υπαρξιακοί.

Οι προκλήσεις των καιρών απαιτούν μια συνολική επαναθεώρηση των πραγμάτων όχι στην αδιέξοδη οικονομική βάση, αλλά με την πίστη ότι το άτομο πρέπει να ξαναγίνει άνθρωπος, να ζήσει με αξιοπρέπεια ως κύριος και όχι ως δούλος. Γιατί ακριβώς η ζωή είναι χρέος και όχι ανάγκη...