24 Δεκέμβριος 2014, 17:40 - Τελευταία Ενημέρωση: 24 Δεκέμβριος 2014, 14:43

Τα μαγικά Χριστούγεννα στον Πόντο – Ήθη και έθιμα μιας άλλης εποχής

  • Τα μαγικά Χριστούγεννα στον Πόντο – Ήθη και έθιμα μιας άλλης εποχής

Οι Πόντιοι, με την πλούσια λαογραφική τους παράδοση, παρά την προσφυγιά συντηρούν επίμονα στο πέρασμα των ετών τα πατροπαράδοτα έθιμα της ιδιαίτερης πατρίδας τους. Για τα Καλαντόφωτα, τα Χριστούγεννα δηλαδή, τη μεγάλη αυτή γιορτή της χριστιανοσύνης, ανυπομονούσαν και προετοιμάζονταν πολλές μέρες πριν... Περίμεναν αυτήν την περιόδο για να τελέσουν µυστήρια (βαφτίσια, αρραβώνες, γάµους) καθώς και τις άλλες γιορτές τους γιατί τότε ήταν όλοι μαζεμένοι στο χωριό και έρχονταν «ασά μακρά» οι ξενιτεµένοι.

Εξού και το δίστιχο: «Καλαντάρ'ς και νέο έτος, κόρ' θα παίρω σε οφέτος».

Την Παραμονή των Χριστουγέννων, και μετά τη μακρά νηστεία, σταματούσαν κάθε εξωτερική δουλειά και ετοιμάζονταν για τη μεγάλη γιορτή.

Τη µέρα αυτή θα έβαζαν στο τζάκι το «Χριστό κουρ'», ένα κούτσουρο ειδικά κομμένο για τα Χριστούγεννα, που ήταν αλλού από µηλιά αλλού από αχλαδιά. Το κούτσουρο αυτό θα άναβε στο τζάκι συνέχεια και τις τρεις µέρες των Χριστουγέννων, που τις έλεγαν «τα Χριστουήµερα».

Πλάι στο χριστουγεννιάτικο δέντρο οι νοικοκυρές στόλιζαν ένα τραπέζι με διάφορα γιορτινά καλούδια και έβαζαν ένα εικόνισμα της Παναγιάς δείχνοντας έτσι τη μεγάλη εκτίμησή τους και την αγάπη τους στη Μεγάλη Βοηθό τους σε κάθε δύσκολη στιγμή. Ήταν το «Τραπέζ' της Παναΐας»!

Στον Πόντο οι νοικοκυρές συνήθιζαν να παρασκευάζουν για το γιορτινό χριστουγεννιάτικο τραπέζι πίτες και γλυκά, όπως αλευροχαλβά, κατμέρια και πουρμά.

Στην Τραπεζούντα τις παραμονές των Χριστουγέννων οι νοικοκυρές απαραιτήτως ζύμωναν κουλούρια για το σπίτι και τα ζώα. Επίσης ζύμωναν τα Xριστόψωμα, τα οποία περιείχαν καρύδια και όταν ψήνονταν τα περίχυναν με μέλι. Πάνω στο Xριστόψωμο κεντούσαν με αμύγδαλα τη Γέννηση του Χριστού. Στην Ινέπολη, του νομού Κασταμονής, οι νοικοκυρές ετοίμαζαν για τα Χριστούγεννα τα παραδοσιακά γλυκά «κετέ» και «ιτσλί». Στην Αμάσεια τα βασικά γιορτινά εδέσματα ήταν το κεσκέκι, το σουμπορεγί και το τζεβιζλί τσορέκ'.

Χριστός 'γεννέθεν, χαράν 'ς σον κόσμον!

Το απόγευμα της Παραμονής τα παιδιά έλεγαν τα κάλαντα και οι νοικοκύρηδες τα φίλευαν µε διάφορα καλούδια (δώρα). Τα χαράματα των Χριστουγέννων χτυπούσε η καμπάνα που τους καλούσε όλους στην εκκλησία. Η απόλυση γινόταν µε την ανατολή του ήλιου και η ημέρα ήταν αφιερωμένη στους ανθρώπους του σπιτιού, στην οικογένεια.