Αμφίπολη: Ποιοι είναι οι άνθρωποι που θα λύσουν το μυστήριο

  • Αμφίπολη: Ποιοι είναι οι άνθρωποι που θα λύσουν το μυστήριο

«Η ανασκαφή τελείωσε», δήλωσαν αμφότερες Κατερίνα Περιστέρη και Λίνα Μενδώνη παραδίδοντας πλέον τη σκυτάλη του μυστηρίου σε ειδικούς επιστήμονες που καλούνται να εξετάσουν το ανθρωπολογικό και οστεολογικό υλικό προκειμένου να ταυτοποιήσουν τον ένοικο του τάφου.

Αν και το DNA είναι αυτό που όλοι περιμένουν να «μιλήσει», εντούτοις οι γενετιστές σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι από τη συγκεκριμένη ανάλυση μπορούμε να μάθουμε μόνο το φύλο του νεκρού και από κει και πέρα τη συγγένειά του με άλλους τάφους και ευρήματα, όπως είναι οι βασιλικοί τάφοι της Βεργίνας. (Υπό την προϋπόθεση, φυσικά, ότι υπάρχει αντίστοιχο δείγμα από τη Βεργίνα.)

«Προτού γίνουν οι αναλύσεις DNA θα πρέπει να γίνει ένας αρχικός σχεδιασμός για να προσδιοριστούν οι τεχνολογίες που θα χρησιμοποιηθούν, προκειμένου να καταστρέψουν όσο το δυνατό λιγότερο από τα ευρήματα. Πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι τελευταίες τεχνολογίες. Να χρησιμοποιήσουμε τη λιγότερη ποσότητα υλικού και να αφήσουμε και υλικό για μεταγενέστερες έρευνες», είπε μιλώντας στον ΣΚΑΪ ο Γιώργος Φιτσιάλος, διδάκτωρ γενετιστής.

Ο ρόλος των βιοαρχαιολόγων

Η δρ Αναστασία Παπαθανασίου ανήκει στην Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας και έχει ειδίκευση στη βιοαρχαιολογία. Περιγράφοντας η ίδια την επιστήμη της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ είπε ότι «αντικείμενό της είναι η διεπιστημονική μελέτη των ανθρωπολογικών καταλοίπων του σύγχρονου ανθρώπου μέσα στο πολιτιστικό αρχαιολογικό τους πλαίσιο».

Σε μια ανασκαφή όπως αυτή της Αμφίπολης οι βιοαρχαιολόγοι καλούνται να μελετήσουν τα ανθρώπινα οστά προκειμένου να πάρουν πληροφορίες για τα αίτια θανάτου αλλά και για τον τρόπο ζωής. «Όχι μόνο του συγκεκριμένου ανθρώπου αλλά ολόκληρου του πληθυσμού», επισημαίνει η Αναστασία Παπαθανασίου.

Το φύλο, η ηλικία, το ύψος, κάποια ιδιαίτερα μορφολογικά υλικά αλλά και πιθανές ασθένειες, τραύματα, το βιοτικό επίπεδο, οι διατροφικές συνήθειες και οι μετακινήσεις από τη μία περιοχή στην άλλη είναι πληροφορίες που κρύβονται μέσα στα οστά.

Για να εκτιμηθούν, ωστόσο, τα συγκεκριμένα στοιχεία πρέπει να γίνουν μια σειρά μακροσκοπικές, μικροσκοπικές και χημικές αναλύσεις. Σημαντικό στοιχείο στην έρευνα των βιοαρχαιολόγων είναι η θέση των οστών μέσα στον τάφο. Η σωστή αποτύπωση την ώρα της ανασκαφής τούς δίνει την πληροφορία αν έχουν διαταραχθεί ή αν είναι στην ανατομική τους θέση, αν πρόκειται για ανακομιδή ή για πρωτογενή ταφή.

Και ο «Δημόκριτος» ικανός να δώσει απαντήσεις

Στον «Δημόκριτο» υπάρχει ένα εργαστήριο που θα μπορούσε να δώσει μερικές από τις απαντήσεις που καλούνται να βρουν οι βιοαρχαιολόγοι. Το εργαστήριο αρχαιομετρίας, με επικεφαλής τον Γιάννη Μανιάτη, έχει ζητήσει ήδη από τον περασμένο Σεπτέμβριο την άδεια να μελετήσουν το DNA των βασιλικών ενοίκων της Βεργίνας. Σε περίπτωση που ο Γιάννης Μανιάτης και η ομάδα του πάρουν το «πράσινο φως», καταρχάς θα μπορούσαν να δώσουν στοιχεία ώστε να διασταυρωθούν με τα όσα προκύψουν από τον τάφο της Αμφίπολης.

Είναι μέλος της μακεδονικής βασιλικής οικογένειας ο νεκρός; Αυτό είναι ένα από τα ερωτήματα που ίσως απαντήσει ο «Δημόκριτος». Στην ίδια κατεύθυνση –σύμφωνα πάντα με τον Γιάννη Μανιάτη–από τις αναλύσεις του εργαστηρίου του μπορούμε να βγάλουμε τα πρώτα συμπεράσματα για τη σπουδαιότητα του νεκρού προτού συγκρίνουμε το DNA του. «Αν, για παράδειγμα, υπάρχουν πολύ σπάνια υλικά σε μια προσπάθεια επικάλυψης ή τρόπον τινά μουμιοποίησης, αυτά θα δώσουν σημαντικές πληροφορίες για το κοινωνικό του στάτους», ανέφερε μιλώντας στο iefimerida.gr.

Ένα από τα πιο κλασικά παραδείγματα «ανάστασης» αρχαίου νεκρού είναι αυτό της Μύρτιδας. Πρόκειται για ένα κορίτσι 11 ετών που πέθανε πριν από 2.500 χρόνια από τυφοειδή πυρετό. Το κρανίο του βρέθηκε το 1994 κατά τη διάρκεια των εκσκαφών για τα έργα του μετρό στον Κεραμεικό. Ο καθηγητής Οδοντιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μανώλης Παπαγρηγοράκης μαζί με άλλους επιστήμονες κατάφεραν να αναπλάσουν το πρόσωπο της Μύρτιδας και να δώσουν μια εκδοχή του πώς θα μπορούσε να μοιάζει. «Αν το κρανίο είναι ακέραιο μπορούμε να κάνουμε κάτι αντίστοιχο και με τον νεκρό της Αμφίπολης», δηλώνει σήμερα.