3 Νοέμβριος 2014, 13:02 - Τελευταία Ενημέρωση: 2 Νοέμβριος 2014, 10:06

Σιδηρούν Παραπέτασμα: Πώς είναι σήμερα τα σύμβολά του

  • Σιδηρούν Παραπέτασμα: Πώς είναι σήμερα τα σύμβολά του
    Το αμφιθέατρο του Μπουζλούντζα στη Βουλγαρία. Το μεγαλύτερο κομμουνιστικό μνημείο της χώρας εγκαταλείφθηκε το 1989 και δωρήθηκε στο κράτος το 1991. Σχεδιασμένο από τον Γκεόργκι Στόιλοφ χρηματοδοτήθηκε από δωρεές πολιτών και χρησιμοποιήθηκαν ακριβά υλικά.

Λέγεται ότι πρώτη φορά την έκφραση «Σιδηρούν Παραπέτασμα» χρησιμοποίησε ο Ουίνστον Τσόρτσιλ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Πίσω από την «αθώα» περιγραφή ήταν κρυμμένη μια διαχωριστική γραμμή αφενός ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και τα κομμουνιστικά καθεστώτα της Ανατολικής Ευρώπης, αφετέρου των κρατών του ΝΑΤΟ και των συμμάχων τους.

Οι Δυτικές κυβερνήσεις όταν έλεγαν «Σιδηρούν Παραπέτασμα» στην πραγματικότητα προπαγάνδιζαν την απαγόρευση ελεύθερης επικοινωνίας των δορυφόρων της ΕΣΣΔ με τον υπόλοιπο κόσμο, ώστε οι μη ελεγχόμενες πληροφορίες να μένουν απ’ έξω.

Σήμερα, στα εδάφη της άλλοτε ισχυρής Σοβιετικής Ένωσης το παραπέτασμα δεν είναι τίποτε άλλο από κουρέλια και σκουριά. Στις 9 Νοεμβρίου, άλλωστε, συμπληρώνονται 25 χρόνια από την πτώση του Τείχους, γεγονός που έβαλε τέλος στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Η φωτογράφος Ρεμπέκα Λίντσφιλντ ταξίδεψε στην Ουκρανία, τη Βουλγαρία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, την Κροατία αλλά και τη σημερινή Ρωσία καταγράφοντας «τα ερείπια ενός ουτοπικού μέλλοντος και μιας μιλιταριστικής παράνοιας», όπως αναφέρει η ίδια μιλώντας στο pontos-news.

Στο νέο της βιβλίο με τον τίτλο Soviet Ghosts (Σοβιετικά φαντάσματα), που κυκλοφόρησε πρόσφατα από την Carpet Bombing Culture, περιλαμβάνονται φωτογραφίες που στοιχειώνουν το όραμα μιας χαμένης αυτοκρατορίας.

Το να φωτογραφίσει κανείς τα «σοβιετικά ερείπια» δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ραδιενέργεια, συλλήψεις και ανακρίσεις αποτελούν συνήθεις κινδύνους.

«Λατρεύω την πρόκληση. Χρειάζεται αρκετές ώρες προετοιμασία, ώρες οδήγησης, να σηκώνεσαι το χάραμα. Αλλά είναι πολύ ενδιαφέρον να βλέπεις κάτι που πολύς κόσμος είτε αγνοεί είτε δεν είναι σε θέση να δει. Πρέπει να είσαι προσεκτικός όλη την ώρα, αλλά νομίζω ότι αξίζει», μας λέει.

Την ρωτάμε πώς εκείνη κατορθώνει να εντοπίσει τα μέρη με τα «σοβιετικά φαντάσματα». Όπως για παράδειγμα η στρατιωτική βάση που φωτογράφισε στη Γερμανία ή η ουγγρική ατμομηχανή Máv Class 424. «Κάνω λίγο τον ντετέκτιβ», μας απαντάει, και συνεχίζει: «το Google είναι φίλος μου και φυσικά αξιοποιώ μαρτυρίες ανθρώπων που τα έχουν επισκεφθεί».

Φυλλομετρώντας το λεύκωμα της Ρεμπέκα Λίντσφιλντ πέφτεις πάνω σε φωτογραφίες τής άλλοτε μυστικής πόλης Σκρούντα στη Λετονία η οποία φιλοξενούσε ένα πανίσχυρο σοβιετικό ραντάρ που κάλυπτε ολόκληρη τη Δυτική Ευρώπη. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου η πόλη φυλασσόταν αυστηρά, και όσο τα χρόνια περνούσαν μετατράπηκε σε κανονικό χωριό με κατοικίες, σχολείο, γυμναστήριο και θέατρο.

Βλέπεις επίσης φωτογραφίες από τον συνεδριακό χώρο Μπουζλούντζα στη Βουλγαρία, πάνω στο ομώνυμο βουνό, που αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα κομμουνιστικά μνημεία στη χώρα, σύμβολο του σοσιαλισμού. Σήμερα στέκει απογυμνωμένο από όλα τα πολύτιμα υλικά του εκτός από το σφυροδρέπανο που δεσπόζει ακόμα στο θόλο του μεγάλου αμφιθεάτρου.

Για ποιο λόγο όμως αποφασίζει κάποιος να φωτογραφίσει τα απομεινάρια της Σοβιετικής Ένωσης; Η Ρεμπέκα Λίντσφιλντ δίνει τη δική της εξήγηση: «Γιατί πρόκειται για μια εποχή που έχει περάσει και σήμερα νιώθω ότι είναι σημαντικό να αποτυπώσω αυτά τα μέρη προτού καταστραφούν εντελώς. Σαν να κάνεις μια λήψη σε μια στιγμή της ιστορίας που σύντομα θα εξαφανιστεί». 

Οι φωτογραφίες είναι μια ευγενική παραχώρηση της Ρεμπέκα Λίντσφιλντ και βρίσκονται στο λεύκωμα Soviet Ghosts (εκδ. Carpet Bombing Culture). Περισσότερα για τη δουλειά της φωτογράφου θα βρείτε στην ιστοσελίδα της rebeccalitchfield.com

Gallery